Dinİslam

Kurban Bayramı Nedir?

Kurban Bayramı

Kurban Bayramı, İslam’ın sembolü haline gelmiş bir gelenektir. Kimi zaman kaçan hayvanları kovalarız, kimi zaman o hayvanlar bizi kovalar. Nehirlerin kırmızıya çaldığı bir gündür. En fazla mezbaha ve hayvan pazarı sahiplerinin bayram ettiği bayramdır. Kimilerine göre vacip, kimilerine göre vahşettir. Öyle ya da böyle gerek ülkemizde gerek diğer ülkelerde bolca kutlayanı bulunur. Kurban bayramı nedir, nasıldır, ne zamandır, nasıl olmalıdır, nasıl olmamalıdır? Sizin için bütün bu soruların cevaplarını sizlerle paylaşıyorum.

KURBAN BAYRAMI

Önce kurban ve bayram kelimelerinin etimolojik ve pratikteki anlamlarını kısaca inceleyeceğiz. Farklı görüşleri değerlendirip, doğru ve yanlışı bir birinden ayırt etmeye çabalayacağız. Kurban bayramının zamanını ve nasıl olması gerektiğini inceleyeceğiz. Kurban bayramı nasıl ortaya çıktı bunları göreceğiz. Kısacası her yıl kutlanan Kurban Bayram’ının ne olup ne olmadığını öğreneceğiz.

Kurban Nedir?

Kurban, Yakın olma, yaklaşma, hediye verme, adak sunma anlamlarına gelmektedir. Kelime en yaygın anlamı “tanrıya sunulan adak” olarak kullanılmaktadır.

Kurban kelimesi kuranda geçmektedir ve Kuranda kurban sunma ibadeti vardır. Bazı kişiler kurbanın İslam dışı olduğunu iddia ediyorlar onlara cevap, aşağıda “kurban ibadetini eleştirenlere eleştiri” başlığı altında cevap verilmiştir.

Bazı kimseler Kevser suresinin içinde “fesalli lirabbike venhar” da ki kelimeyi “kurban kes” emri olarak görmektedir. Araştırmalarım sonucu vardığım sonuç burada ki ayetin hayvan kesme ile ilgili olmadığıdır. Burada ki kelime, rabbe yönel manasındadır. Bu müteşabih ayet yerine, muhkem ayetler üzerinden ilerleyelim.

Kurban ayetinin varlığını bildiren ayetler hac suresinin içerisinde bulunmaktadır. Zaten kurban yalnızca hacca gidenler için bir emirdir. Hacca gitmeyen için nafile ibadettir. Yani neredeyse hiç kimse için vacip değil bir gelenektir.

Karıştırılmamalıdır ki, kurban Allah’ın vasiyet ettiği bir ibadettir. Hac suresi 28, 34, 36, 37 ayetlerini incelediğimizde, net bir şekilde hac ibadeti için kurban gerekli olduğunu görmekteyiz.

Kendilerine çiftlik hayvanlarını rızk olarak vermesinden ötürü, Allah’ın ismini anmaları için, her topluluğa ayrı bir ibadet biçimi belirledik.

Allah’a kulluğun bir işareti olarak, hayvanların kurban edilmesinde sizin için yararlar mevcuttur. Onlar sırada diziliyken üzerilerinde Allah’ın ismini anmalısınız. Yanları üzerine düştükleri zaman da onlardan yiyin ve dilenene de dilenmeyen yoksula da yedirin. Şükredesiniz diye onları sizin hizmetinize verdik.

Bu ayetler kurbanın varlığına delalettir. Ayetlerin öncesini ve sonrasını incelediğimizde bu ibadetin yalnızca hacı adaylarını bağladığını görebilirsiniz.

Burada aklınızda bir fikir oluşturması için çok kısa bir kurbanın ne olduğuna dair bilgi verilmiştir. Daha detaylı bir açıklama için, İbrahim Peygamberin ve iki kardeş olan habil ve kabilin kıssasını, kurbanın manasını, yanlış anlaşılmaları incelediğim, “Kurban Nedir?” adlı yazımı, inceleyebilirsiniz.


Bayram Nedir?

Bayram, sükun, barış, mutluluk ve neşe anlamlarına gelmektedir. Kelimenin en yaygın anlamı “dinsel ya da ulusal tören” olarak kullanılmaktadır.

Bayram, hayatımızda çok önemli bir yere sahip olan, kimisi için akraba ziyareti, kimisi için tatil olarak görünmeye başlayan bu günler, asırlardır tüm uluslar tarafından çeşitli festivaller, etkinlikler yapılarak kutlandığı ve insanların daha fazla neşe sahibi olduğu günlerdir. Bu tarz günleri yaygınlaştırılması arttırılması gerekir.

Fakat bilinmelidir ki, kuranda bizim anladığımız manada bir bayram tanımlaması yoktur. Kurana göre bayram, kutsal dini durum değil, geleneksel bir kutlamadır. Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı diye kavramlar Kuran’da bulunmamaktadır.

Tanrının özel kıldığı bir gün olduğunu iddia etmediğimiz sürece sorun yok. Biz bu günleri özel kılabiliriz. Nasıl kurtuluş günü, doğum günü veya evlilik yıl dönümü kutlanıyorsa, Allah’a şükranda bulunmak amacı ile bazı günler ayarlanabilir. Dedim ya, bunları tanrıya atfetmediğimiz sürece bir sakınca olmayacağı kanaatindeyim.


Geleneksel Kurban Bayramı Nasıldır?

Zilhicce ayının 10. gününden itibaren dört gün boyunca kutlanan bir süreçtir. Kurban + Bayram = Kurban Bayramı, işte bu, bugünlerin formülüdür. Kurban sunarken, bayram edelim demişler. Ne de güzel etmişler. Ama tekrar belirtelim, bu insanlar tarafından oluşturulmuş keyfi bir gündür.

Bu bayram hepimize, mutluluk verir, neşe verir, birlik ve beraberliğimizi arttırır. Küsler barışır, gönüller kavuşur. Muhammed Peygamberin zamanında oraya gitmek ucuz olduğu için her yıl gelip tören yapılması makul ve mantıklıdır. Aslında hacca gitmekte bir törendir. Bu yüzden buna bayram denmesi de normaldir. Örneğin, cuma(toplantı) günü de bir bayram sayılıyor. Bunun gibi bir şey. Kafanız karışmasın diye fazla detaya girmeyeyim ve özetleyelim. Kurban hacca gidenlerin vazifesidir. Hacca gidemeyen ama kurban kesmeyi özenen ya da gidemedim en azından keseyim diyen, isteğe bağlı bir gelenektir. Bu tarz bir geleneğin oluşması doğaldır.


Kurban Bayramı Ne Değildir, Nasıl Olmamalıdır?

Öncelikle, kurban edilen şeyin paranın, hayvanın, sunağın, her neyin olursa olsun, bu adak bizi rabbe yakınlaştırmalıdır. Eğer Allah’a yaklınaştırmıyorsa kurbanın da, bayramın da bir anlamı yok. Kurbanın amacı sana şah damarından daha yakın olan Allah’a yakınlaşmaktır.

Kurban et bayramı değildir.
Kurban kavurma bayramı değildir.
Kurban yardımlaşma bayramı değildir.

Kurban eti yenir, kavurması yapılır, kurbanda yardımlaşılır. Lakin, amaç bu değildir. Bu bayramda, oruç gibi anlamsızlaştırılmış, içi boşaltılmış bir ibadete dönüşmüştür, Oruç bedeni temizler, iradeyi güçlendirir, diyet niteliğindedir. Ama diyet olsun diye, bedeni temizlesin diye yahut çevre baskısı görmeyeyim diye oruç tutulmaz. Aynı şekilde, bakın ben kurban kesiyorum, benim param var manasında gösteriş için kesilen hayvan, nafile ibadet bile değildir. Yazıklar olsun o kurban kesenlere ki, onlar kurbanlarından gafildirler.

Ayak Takımı(görgüsüz, bilgisiz) şaşırmış gibi “siz bu bayram kesmiyor musunuz?” ya da karşısındaki kişinin kesmeyeceğini bile bile “bu bayram ne kesiyorsunuz?” diye insanları hakir görüyor. Bu soruyu soracak kadar zavallı ve dinden bir haber olanlar bu bayramın muhatabı değildir. Dedik ya, bu bayram Allah’a yakınlaştırmalı diye, bu görüştekiler Allah’a yakınlaşmak bir yana dursun Allah onlardan onlar Allah’tan uzaklaşıyor.

“Millet kesiyor bende keseyim” diye değil, “Allah rızası için” kurban kesilmelidir, kestirilmelidir, parası verilmelidir. Bunun illa kesilmesi de gerekmez, para olarak ta verilebilir. Bazı kurumlar kurban bayramı form doldurmaya “kesim istiyorum”, “kesim istemiyorum”


Kurban Gününün Yanlışları

Halka açık olan bu hayvan kesimi ivedilikle engellenmelidir. Daha tiyatroya gitmemiş çocukların, bir canlının kesilmesinde ki önemi ve amacı kavramasını beklemeyiz. Çocuğun üzerinde çok yanlış etkiler bırakabilecek sahneleri barındıran halka açık mezbahalara yaş sınırı getirilmemesi ne demek? Filmlerde, dizilerde dahi yaş sınırlaması var. Onlar 2D ve kurgu olurken, oyunlarda yaş sınırlaması varken. “Bir takım hocaların, çocuklarınıza vurdulu kırdılı oyunlar oynatmayın.” deyip, çocukların kurbanda cirit atmasını normal karşılaması iki yüzlülüktür. Çocukların bu tarz görüntülere özendirildiğine de şahit oldum. Bizzat yaşayanı bendim.

Küçükken köyde benden büyük olan arkadaşlarımla buluştuğumda, “oo ne oldu korkuyor musun?” gibi şeyler söyleyerek; beni, 3-5 yaşındaki bebeleri kurban kesim alanına götürüp, hayvanların kesimini topluca izliyorduk. Bir keresinde ağladığımı ve o gece rüyamda kesilen bir hayvanın debdebe etmesini ve anırdığını duyuyordum. Bu tarz şeyleri küçük yaşındaki çocukların izletilmesinin ne kadar yanlış olduğu konusunda hepimiz hem fikiriz diye ümit ediyorum.

Bayram namazı ve İbrahim’in Adağı

Bayram namazı, bu bayramda da sabah erken saatlerde ezan okunacak, bir çok inanan, camilere akın edecektir. Namaz öncesi hutbe verilecek ve halka masallar anlatılacak. Yok taşa vurmuş taş baştan başa yarılmış, kıvılcım çıkmış. Ama İsmail’e vurunca kılıç işlememiş. Palavralar anlatmayın halka, çocuklar bile inanmaz artık bu yalanlara. Kuranda da olmayan bu hikayeyi ballandıra ballandıra çarpıta çarpıta anlatacak imamları şimdiden kınıyorum.

Bir diğer yanlış bilinen, daha doğrusu bilinmeyen bilgiyi sizinle paylaşayım. Kurban bayramı namazı farz değildir. Kurban bayramı kuranda yok ki, namazı olsun. Lakin bilinmelidir ki, sabah erken kalkmak ve Allah’ı anmak farzdır. Bunu bir güne değil her güne yaymamız gerektiğini yine sözüm ona Müslüman olanlara anlatmalıyız.

Namaz öncesi bazı hocaların İbrahim kıssasını abarta abarta anlattıklarına pek çok kez tanık oldum. Kuran’da olmayan şeyleri de sanki varmışçasına anlatmaları bir yanlış. İşte, İbrahim İsmail’e vuruyor, boğazında çizik olmuyor, taşa vuruyor taş baştan başa yarılıyor, bir daha İsmail’e vuruyor olmuyor, diğer taşa vuruyor kıvılcım çıkıyor, sonra İsmail’e üçüncü vuruşunda kurban iniyor falan filan, yalan dolan. Kuran’da İbrahim’i yatırıyor, o esnada İbrahim diye sesleniyor. Yani kılıç mılıç yok kıssada. İsteyen açıp kuranı okur, bulur.

Hijyene özellikle dikkat edilmeli, ucuz olacak diye kalitesiz, hastalıklı hayvanlar tercih edilmemelidir. Temizlik ve kalite yalnızca kurban kesimi öncesi değil, esnası ve sonrası içinde geçerlidir. Onlardan siz de yiyin, istemeyen fakire de, istemek zorunda kalan fakire de yedirin.


Kurban Bayramı Et Kesimi Zorunluluğunun İsrafı ve Çözümü

Kurban bayramı ile ilgili yapılacak en büyük tavsiyem  İsraf etmeyin. İsraf etmeyin israf etmeyin.

Görmüş olduğunuz fotoğraf kurban bayramı günü ait vahşi bir kare
Bu fotoğrafta hayvanları nasıl israf ettiklerini görüyoruz. Nepallilerin katlettiği hayvanların, kurban bayramı alanı

Bu tarz bir ibadet islam dininde haramdır. Hayvanların telefi söz konusu dahi olamaz.

Akrabaya hakkını ver, yoksula ve yolda kalmışa da. İsraf ederek saçıp savurma. Çünkü saçıp savuranlar, şeytanın kardeşleri olmuşlardır.

Bayram günü ille de hayvan kesme zorunluluğunuz yok. Son zamanlarda genelde seküler insanların dediği “Biz yedi kişi dana yerine 3-4 kişi bir aileye giriyoruz. Yoksula, ihtiyacı olana yardım ediyoruz.” işte bu da çok güzel bir davranış. Zira unutulmamalıdır ki, Kurban Rabbe yakınlaşmaktır. Yoksula, yetime yapılan yardım Allah’ın rızasını kazanmak için yapıldığı zaman da Kurban Bayramını kutlamış olursun.


Kurban Bayramı Ne Zaman Olmalı?

Derler ya “Deliye her gün bayram.” doğrusu “Müslümana her gün bayram”dır. Her gün güzel giyinmeli, her gün akrabalarımızı ziyaret etmeli/telefon etmeli, halini hatırını sormalı, ihtiyacı olanın ihtiyacını gidermeli, her gün barışmalı ve küsmemeli. Her yeri barış sarmalı, dünyayı islam, huzur kaplamalıdır. Bu güzel günleri, bir kaç güne sığdırmak hatadır.

İman edenler hem bu dünyada, hem sonrasında mutludurlar, neşe içindedirler. Cennet bayram, cihan bayram. Bütün dünya inansa, hayat bayram olsa. 


Kurban İbadetini Eleştirenlere Eleştiri

Normalde eleştiri dediğimiz delillere argümanlara dayalı olur. Ama, Eren Açar olarak, alın bu bilimsel araştırma, işte bunlar kanıtları demeyeceğim. Neden? Çünkü, eleştirenler herhangi bir delile değil dayalı itirazda bulunmuyor. Duyar kasıyor. Hayvan haklarıdır, işleri güçleri yalan dolan.

İnanmayanların Eleştirisine Cevap

Biz biliyoruz ki, kurban yaratıcının bize Kuran’da bildirdiği bir ibadet türü. Toplumumuzda ki bir takım kimseler bu günlere; vahşet, hayvan katliamı ve zulüm günleri olarak nitelendiriyor. Çoğunlukla inançsız kesimi kapsayan ve neredeyse tamamının gidip döner yediği, kebabı gömdüğü ve rakı balık yaptığını gözlemliyoruz. Bilim, bilim diye bağıranlar, bilim adamlarının hayvan eti yemeye teşvik ettirdiğini ve kendisinin yediğini hiçe sayarak, sırf karşı çıkmak için karşı çıkan kesimi kınıyor, tez vakitte bu aşağılık davranışlarından vazgeçmesini ümit ediyorum.

Dana eti, tavuk eti ve balık eti yemeyen vejetaryen ve onların, sütünü, yumurtasını ve yağını bile tüketmeyen vegan olanların kendini şartlandırmalarını anlayamıyorum. Defalarca kez o etleri yiyemediğini kendisine telkin eden kesimin Kurban Bayramlarında yaptıkları eleştiriyi samimi buluyorum. Eleştirilerin samimi olması, eleştirinin haksız olmayacağı anlamına gelmez ama en azından inançsız olup, löp löp etleri götürüp kurban bayramında “hayvan kesmeyin yaa” diyen gibi değiller.

Hayvanların acısı aslında az. Nasıl az? Trafik kazası geçirdin, diz kapağın hasar gördü. Ama olayın sıcaklığından hissetmezsiniz. Bu olayı çok kez yaşamış, şahit olmuşsunuzdur. Olayın sıcaklığından kafasında bıçakla dolaşan, yüzünde ve dilinde acıdan şikayet eden bir ifadede yoktu. Bazı spekülatörler hayvanlar öyle böyle diye dolanıyor. Dr. Zakir Naik’in yaptığı şu videoyu izlemenizi öneriyorum. Kurban vahşet mi? Tabi ki de, vejetaryen olmayıp kurbanı eleştiren iki yüzlülere cevap vermiyor. Yalnızca samimi olabilecek eleştiriye cevap veriyor.

İnananların Eleştirisine Cevap

Bu günlerde bazı ilahiyatçılar ortaya çıkıp kurban kesmek doğru değildir diyorlar. Biz de diyoruz ki, Ey iman edenler, Allah’ın sizin için helal kıldığı güzel şeyleri haram kılmayın ve haddi aşmayın. Şüphesiz Allah, haddi aşanları sevmez. Size ne oluyor ki! O, size haram kıldıklarını ayrı ayrı açıklamışken, üzerinde Allah’ın ismi anılan şeyleri yemiyorsunuz? Gerçekten çoğu, bir ilim olmaksızın kendi hevalarıyla (kimilerini) saptırıyorlar. Şüphesiz, senin Rabbin haddi aşanları en iyi bilendir.

Elbette onların içerisinde yanlış anlaşılan kişilerde olabilir. Kurbanı kabul edip bayramını kabul etmeyen birini yanlış anlayabilirler. Ama kurbana hayır, bayrama evet diyen, kurban kesmeye karşı olan bilindik, popüler ilahiyatçılar var. Ve ayrıca geleneksel, mezhepçi bazı imamlar başka şeyleri de haram ediyorlar. Onların hepsine toptan çağrıdır. Allah’ın verdiği ve haram saymadığı her şey helaldir. Haram helal kavgasına girmeyiniz.

Gelin size Efendinizin neleri haram kıldığını bildireyim, “O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın, anne-babaya iyilik edin, yoksulluk endişesiyle çocuklarınızı öldürmeyin. Sizin de, onların da rızkını Allah vermektedir. Kötülüklerin açığına ve gizli olanına yaklaşmayın. Hakka dayalı olma dışında, masum kimseyi öldürmeyin. İşte gerçek yol, işte gidilmesi gereken yol budur, inanıyorum ki düşündünüz ve öğüt aldınız.


Hülasa (Özet)

Kuran’da kurban vardır ama kurban bayramı yoktur. Biz Kurban bayramı diye bir gün kutlayabiliriz ama bu kutsal bir gün değildir. Bu gün geleneksel bir süreçle bize aktarılmış diğer günler gibi alaladedir. Bu günlerde olması gerektiği gibi, asgari zarar, azami fayda ile geçirmeliyiz. Bayramı bir gün ile sınırlandırmamalı, her güne yaymalıyız. Bayram huzur ve neşe vermeli, kin ve nefret değil.

Onların etleri de, kanları da asla Allah’a ulaşmaz, ve lakin ona ancak takvanız ulaşır.

Ey benim din kardeşlerim! Bayramınız kutlu, gününüz mutlu, geleceğiniz umutlu, ağacınız dutlu olsun. Gönlünüz putsuz, beyniniz ankebutsuz, hayaliniz hudutsuz, inciriniz kurtsuz olsun. ^_^
Selam ve sevgi ile…

Etiketler

8 thoughts on “Kurban Bayramı Nedir?”

    1. Bu süreç içerisinde kurban kesme zorunluluğun yok sadece. Yalandan kasıt, bu Allah’ın emridir demek yanlış diyoruz biz. Ama isteyen keser, tercihe dayalı bir şeydir. Yazı boyunca anlatmak istediğim buydu.

  1. Kuran’a göre kurban bayramı yoktur diyorsun. Doğru bence de haklısın. Ama kurban bayramı güzel bir şey, sonuçta fakire yoksul et veriyor ve ailelerimiz ile buluşup hasret gideriyoruz. Çocukları sevindiriyoruz.

  2. Haklısın da hayvanların işkence çekmesine katılmıyorum. Yani hayvanların çektiği acıyı en aza indirecek uygulamalar yapılmalı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir